KONTAKT      BLOG

Czy wiesz, że można zapobiegać prawie połowie nowotworów?

6 lutego 2018

W kategorii chorób, których obawiamy się najbardziej nowotwór zajmuje niechlubne pierwsze miejsce.

 

 

4 lutego obchodziliśmy Światowy Dzień Walki z Rakiem, a w ciągu całego tego miesiąca prowadzona jest kampania dotycząca profilaktyki i prewencji nowotworów.

Współczesna medycyna praktycznie z dnia na dzień dostarcza nowych dowodów na to, że rak to nie wyrok, słowa “nowotwór” wolimy na co dzień nie wypowiadać na głos. Paradoksalnie, to właśnie ten lęk może wpływać na wysoką liczbę zachorowań, bo w nowotworach najważniejsza jest profilaktyka i wczesne wykrywanie.

 

Zdrowy tryb życia może redukować ilość uszkodzeń DNA.

To, czy zachorujemy na raka zależy od naszych genów, wieku i trybu życia. Jednak wbrew rozpowszechnionej opinii, tylko niewielka część spośród chorób nowotworowych rozwija się w wyniku dziedziczenia określonych predyspozycji. Olbrzymia większość nowotworów jest efektem długotrwałego gromadzenia się uszkodzeń DNA. Te akumulujące się w ciągu całego życia drobne zmiany sprawiają, że w końcu komórki zaczynają się dzielić i rosnąć w nieograniczony sposób. Zdrowy tryb życia może redukować ilość tych uszkodzeń.

Które z codziennych zachowań mogą być czynnikami ryzyka?

Naukowcy stale badają, które z elementów codziennych zachowań, w jaki sposób i do jakiego stopnia przyczyniają się do rozwoju choroby lub przed nią chronią. Stworzono kilkanaście kategorii czynników ryzyka. Wszystkie, poza jednym wyjątkiem - promieniowaniem jonizującym – można kontrolować, a co za tym idzie można zapobiegać wielu powszechnie występującym nowotworom, takim jak rak płuca, przełyku, okrężnicy, rak jamy ustnej i czerniak.

Jakie codzienne zwyczaje, rytuały mogą nas uchronić przed rakiem?

Jeśli pić alkohol, to rzadko, w niewielkich ilościach i podczas posiłku. Nie palić papierosów. Nie mieć nadwagi (wskaźnik masy ciała BMI poniżej 25 kg/m2). Stosować idealną dietę, na którą składa się co najmniej 5 porcji owoców i warzyw dziennie (400 g), błonnik w ilości minimum 23 g dziennie, głównie białe mięso zamiast czerwonego. By dieta chroniła zdrowie należy z niej wykluczyć mięsne przetwory i nadmiar soli (czyli stosować nie więcej niż 6 g dziennie). Należy zwiększyć aktywność fizyczną do 30 min. intensywnego ruchu przez 5 dni w tygodniu. Nie stosować leków hormonalnych. Szczepiąc się unikać infekcji wirusowych. Ograniczyć opalanie się. Karmić piersią przez co najmniej 6 miesięcy.

Według oszacowania dwóch znanych epidemiologów brytyjskich (R. Doll i R Peto) palenie papierosów odpowiada za 1/3 zachorowań na raka; dieta – 30%; nadwaga i otyłość - 5,5 proc.; alkohol 2-4 proc.; praca zawodowa – 2-8 proc.; opalanie się - 3 proc.; infekcje – do 10%; promieniowanie jonizujące 1-2 proc.

 

Palenie tytoniu, picie alkoholu oraz przetworzone pożywienie najlepiej rozpoznane czynnik ryzyka.

Wystarczy zmienić jeden z czynników ryzyka, by zmniejszyć zagrożenie chorobą. Na przykład, nowotworom przełyku można zapobiegać zrywając z paleniem papierosów albo ograniczając picie alkoholu i odchudzając się, ale także zwiększając udział warzyw i owoców w diecie lub podejmując wszystkie te prozdrowotne zachowania. Podobnie można uchronić się przed rakiem okrężnicy, ponieważ jego rozwój stymuluje niewłaściwa dieta, nadmiar alkoholu, brak aktywności fizycznej i tkanka tłuszczowa nagromadzona w okolicy pasa.

Niestety, przestrzeganie tych zaleceń nie daje stuprocentowej skuteczności, niczym szczepionka chroniąca przed chorobą wirusową czy bakteryjną. Ale badania (EPIC-Potsdam - European Prospective Investigation Into Cancer and Nutrition-Potsdam) min. w Niemczech dowodzą, że reguły: niepalenie tytoniu, umiarkowana waga, dieta złożona z warzyw i owoców obniża o 93 proc. ryzyko zachorowania na cukrzycę typu II, zawału serca o 81 proc., udaru mózgu o 50 proc. i raka o 36 proc. w porównaniu z osobami, które nie przestrzegały ani jednej z tych reguł. Podobne analizy prowadzone w Norwegii dowodzą, że niestosowanie się do podstawowych zasad profilaktyki nowotworowej skraca życie średnio o 12 lat. Zwiększa także ryzyko zgonu z powodu raka lub choroby kardiologicznej. W Hiszpanii do najczęściej badanych elementów trybu życia dodano także długość snu (7-8 h na dobę), ilość godzin spędzanych w pozycji siedzącej (mniej niż 8 h), częstotliwość spotkań z przyjaciółmi (niemal każdego dnia). Po dziesięciu latach obserwacji uczestników badania okazało się, że ci, którzy na co dzień praktykują wszystkie te zasady i zachowania mają szanse przeżyć o 14 lat osoby, które nie przestrzegają profilaktycznych reguł. Takie wyniki uzyskiwano niezależnie od wieku, płci i stanu zdrowia uczestnika badania.

Puentą tego artykułu jest to, że jednak odpowiedzialność za własne zdrowie w dużej części każdy ponosi sam. W świetle naukowych badań – profilaktyka raka staje się medycyną przyszłości.

Jeśli regularnych, codziennych spacerów będziemy pilnować równie skrupulatnie, co deadline’ów w pracy, prawdopodobieństwo rozwoju raka okrężnicy, raka piersi, raka trzonu macicy i prostaty zbijemy aż o połowę.

Chcesz o siebie zadbać? Zobacz kalendarz badań profilaktycznych na stronie www.zwrotnikraka.pl, tu znajdziesz informacje o min. tym jakie badania należy wykonać profilaktycznie.

Tekst: Justyna Oska

Trenerka wellness, coach EMCC, zajmuje się profilaktyką stresu w pracy

 

Tekst opracowano na podstawie: Krajowego Rejestru Nowotworów: onkologia.org.pl

© 2015 Be Well | Created by wronski desing